مقدمه
مطالعاتی که در دهه های ۶۰ و ۷۰ در دانشگاه های آمریکا و سوئد انجام شد، نشان داد که الگوی خرابی وان حمام برای خرابی اکثر دستگاه ها و تجهیزات پیجیده صادق نیست و صرفاً ۸ تا ۲۳ درصد حرابی ها از این منحنی پیروی می کنند و وابسته به سن و کارکرد دستگاه هستند. لذا این بحث مطرح شد که اقدامات پیشگیرانه بیشتر صرفاً هزینه ها را افزایش داده و اثری در کاهش خرابی های اضطراری ندارند.
از طرفی در نت پیشگیرانه فعالیت های مختلف به صورت دوره ای انجام می گیرند و وضعیت دستگاه در زمان انجام این اقدامات نقشی در انجام آنها ندارد. بنابراین ممکن است برخی از این اقدامات دیر اتفاق بیفتند یا اصولاً لزومی به انجام آنها نباشد.
نت پیش بینانه چیست؟
از حدود سال ۱۹۷۵ به تدریج نت پیش بینانه / پیشگویانه در صنایع مطرح شد. از آنجا که در این نوع نت، وضعیت دستگاه نقش مهمی در انجام تعمیرات دارد، به آن نت مبتنی بر وضعیت (Condition based Maintenance) نیز گفته می شود.
در نت پیش بینانه اعتقاد بر این است که اغلب خرابی های ماشین آلات و تجهیزات پس از رسیدن به یک مرحله مشخصی نشانه هایی از خود بروز می دهند. بنابراین می توان این نشانه ها را تشخیص داد و وقوع خرابی را از قبل پیش بینی نمود. برخی از این نشانه ها عبارتند از ارتعاشات، صدا، ذرات فرسایشی، حرارت، بو و ...
بنابراین در نت پیش بینانه پارامترهای تعریف شده برای عملکرد یک وسیله با حدود تعریف شده آنها مقایسه می شوند. پس از انجام تحلیل های لازم، مشکلات بالقوه شناسایی می شوند و اقدامات لازم برای حل این مشکلات انجام می گیرند. در نت پیش بینانه از ابزار پایش وضعیت استفاده می شود.
* نمودار از کارافتادگی بالقوه (P-F / Potential Failure) وضعیت تجهیزات را در طول زمان و زمان هایی که از کارافتادگی قابل شناسایی است و هزینه تعمیرات در زمان های مختلف را نشان می دهد.
پایش وضعیت (Condition Monitoring / CM)
پایش وضعیت عبارتست از اندازه گیری و پایش مستمر پارامتری از وسیله در حال کار که:
الف - بیانگر وضعیت آن باشد.
ب - قابل پیگیری و ردیابی باشد- یعنی بتوان نتایج را با نتایج قبلی و بعدی مقایسه کرد.
ج - حاوی اطلاعات مفیدی برای عیب یابی باشد.
* ویژگی این تکنیکها این است که آزمایش های غیرتخریبی هستند.
برخی از تکنیک های پر کاربرد پایش وضعیت
* از حواس انسانی - ابتدایی ترین و پر کاربردترین روش پایش وضعیت استفاده از حواس انسانی است. برای مثال:
- لمس کردن: مثلاً با کمک سکه و حس لامسه می توان درکی از ارتعاشات تجهیزات به دست آورد. یا در مواردی که دما زیاد بالا نیست، می توان تغییرات دما را با لامسه حس کرد.
- دیدن: مثل حالت های دفرمه شدن، شکستگی و نشتی ها
- بوییدن: بوی روغن سوخته، بوی سوختگی مدارها، H2S
- شنیدن: گوش انسان یکی از بهترین ابزارها برای آنالیز صداست و می تواند بین الگوهای مختلف سدایی تفاوت قائل شود و بین خرابی و نوع صدا ارتباط برقرار کند. برخی معتقدند که گاهی گوش انسان از دستگاه آنالایزر صدا هم بهتر عمل می کند.
* آنالیز ارتعاشات
* آنالیز صدا
* ترموگرافی
* آنالیز روغن
* آنالیز مدار موتور
* عکس برداری مادون قرمز از تجهیزات
مزایای نت پیش بینانه
* کاهش خرابی های غیز منتظره
* سفارش دهی قطعات در زمان نیاز
* افزایش عمر تجهیزات
* کاهش توقفات و از کار افتادگی ها
معایب نت پیش بینانه
* مهارت های اضافی مورد نیاز (آموزش کارکنان)
* هزینه سرمایه گذاری بالا
* پس انداز بالقوه به سادگی برای مدیران قابل درک نیست
:PMعبارت است از تحت کنترل در آوردن وضعیت دستگاه ها توسط بازرسی های به موقع و پیشگیری از خرابی های ناگهانی
روش اجرایی: عبارت است از سندی که در آن نحوه انجاک یک فعالیت به دقت و به ریز شرح داده شده باشد به نحوی که هر کس با خواندن ان بتواند آن کار یا فعالیت را به انجام برساند.
نگهداری : مجموعه فعالیت هایی که به طور مشخص به منظور حفظ و نگهداری هر یک از تجهیزات در حد استاندارد و شرایط مطلوب با هدف بالا بردن عمر مفید و جلوگیری از خرابی ناگهانی
تعمیرات: شامل مجموعه فعالیت های اصلاحی و تعمیری برای باز گرداندن یک دستگاه به وضع استاندارد و قابل بهره برداری نمودن آن
نگهداری پیشگیرانه: مجموعه فعالیت های بازرسی و تصحیحی بر روی تجهیزات قبل از آن که اشکالات جزیی باعث از کار افتادن آن شود.
سرویس حین کار: مجموعه فعالیت ها و اقداماتی که به منظور نگهداری از دستگاه ها لازم الاجرا بوده و در حین کار دستگاه انجام می گیرد.
تعمیرات خارج از ساعات کار: مجموعه فعالیت هایی که بعد از ساعات کار به منظور آماده سازی آن دستگاه برای اغاز ساعات کار بعدی به انجام می رسد
تعمیرات اتفاقی: مجموعه فعالیت ها و اقدامات موثر در مواقع خرابی و از کار افتادگی دستگاه به طور غیر منتظره
بازرسی: آزمایش تجهیزات اندازه گیری پارامتر های قابل اندازه گیری و ثبت انها جهت بررسی و یادداشت اطلاعاتی که مطالعه آنها باعث پیش بینی سلامت دستگاه می شود
تعمیرات اساسی: کلیه عملیات تعمیراتی که طبق دستور کارخانه سازنده پس از یک زمان یا دوره معین کاری جهت بازسازی و استاندارد سازی و برگردان وضعیت دستگاه به شرایط اولیه به انجام می رسد.
:shutt List در حین کار دستگاه ممکن است اشکالاتی مشاهده گردد که در آن لحظه موجب توقف دستگاه نگردد اما باید در اولین توقف دستگاه رفع گردد. شات لیست جدولی است که اینگونه از موارد در آن یادداشت می شود تا به محض آغاز تعمیرات به آن مراجعه گردیده و موارد ثبت شده در آن رفع گردد. چنین لیستی بسیار با اهمیت است چون ممکن است بعد از یک توقف طولانی در زمان راه اندازی دستگاه به یکباره به یا آوریم که فلان کار مهم فراموش شده است اما با وجود شات لیست کاری فراموش نمی شود
بازرس: نیروی انسانی با تجربه و آموزش دیده برقی یا مکانیکی که در زمان های تعیین شده سیستم های را مورد بازدید و بازرسی قرار داده و چک لیست های بازرسی را پر می نماید
چک لیست بازرسی: عبارت است از فرم های طراحی شده که موارد مورد بازرسی در هر بازه زمانی دستگاه در آن ثبت گردیده و برای بازدی از دستگاه به بازرس داده می شود تا آنرا تکمیل نماید
نرم افزار نت: نرم افزار کامپیوتری که بر حسب نیاز سازمان تهیه و اطلاعات و سوابق ماشین ها و دستگاه ها در آن ثبت می گردد و بر اساس آن چک لیست های بازرسی بطور هوشمند در زمان های معین استخراج و بکار برده می شود. وجود نرم افزار سرعت و دقت کار را بالا بده و اطلاعات فنی ما را مکانیزه و مطمئن می نماید.
البته لازم به یادآوری است که با تنوع آسانسورهای فعلی، این موارد در بعضی از آسانسورها متفاوت می باشد، اما چون غالب اسانسورهایی که در حال کار و سرویس دهی می باشد، از نوع کششی است، تمرکز اطلاعات برای اینگونه آسانسورها معطوف شده است.
بر اساس تجربه وقتی سرویسکار برای بازدید ادواری و ماهیانه آسانسور به ساختمانی مراجعه می کند باید با همراه داشتن لیست کامل عملیاتی که باید انجام شود، پس از مراجعه به مسئول ساختمان و هماهنگی با وی جهت اینکه طی زمان عملیات سرویس و نگهداری، چون آسانسور باید از سرویس خارج شود، این موضوع به اطلاع ساکنین رسانده شود. سپس با ثبت ساعت شروع کار سرویس اسانسور، عملیات را از موتورخانه آسانسور به شرح زیر آغاز می کند:
بازدید روغن گیربکس
بازدید روغن موتور
بازدید لنت ترمز
بازدید کنتاکت های سیستم ترمز
بازدید کنتاکت گاورنر
بازدید سیم بکسل گاورنر
بازدید کنتاکت های سیم بکسل و سیستم اورلد
بازدید و کنترل سیم بگسل ها (نداشتن زدگی، روغن مغری کنفی، و کشش مناسب باشند)
کنترل سفت بودن کلیه بولت ها و پیچ و مهرهای اتصالات
کنترل تمامی اجزاء متحرک آسانسور در موتورخانه
اطمینان از وجود قلاب و پلاک تناژ آن در بالای چاه آسانسور
دقت به دمای موتورخانه نسبت به فصل
تست فن مونورخانه
مناسب بودن روشنایی موتورخانه
تمیزکاری قطعاتی که روغنی شده و گردگیری کلیه تجهیزات
نظافت کامل موتورخانه
اطمینان از وجود دستورالعمل زمان قطع برق و دستورات مربوط به انتقال کابین به نزدیکترین طبقه، در موتورخانه
اطمینان از وجود برچسب شماره قطعات اصلی آسانسور جهت شناسایی
(موتورگیربکس، تابلو کنترل، و...در موتورخانه های دوبله)
پس از انجام و بازدید موارد فوق سرویسکار با ثبت ساعت پایان عملیات این مرحله و ثبت کلیه جزئیات و عملیان انجام شده، این فرم را امضاء و مرحله دوم را آغاز می نماید
www.parslift.com
در این مرحله، تجهیزات داخل کابین را بررسی و کنترل و سرویس می نماید:
باز و بسته شدن نرم و روان درب کابین
توقف همسطح کابین در تمامی طبقات
محکم بودن بستهای دستگیره داخل کابین
مناسب بودن اتصال ائینه به دیوار کابین (بدون لقی باشد)
اتصال کامل شستی داخل کابین در محل مربوطه
عملکرد مناسب کلید توقف اضطراری
عملکرد مناسب کلید باز نگه داشتن درب کابین
عملکرد مناسب کلید بستن درب کابین
عملکرد کلید زنگ اخبار
اطمینان از سالم بودن چراغ روشنایی اضطراری
اطمینان از سالم بودن شارژر(باطری) روشنایی اضطراری
نصب پلاک ظرفیت و مشخصات آسانسور
نصب دستورالعمل زمان قطع برق برای مسافرین
سالم بودن کفپوش کف کابین
نظافت داخل کابین
محکم بودن سقف کاذب و بی صدا بودن آن
www.parslift.com
پس از اتمام کارهای داخل کابین باید با دقت اجزای بیرونی کابین را مرد بررسی و سرویس قرار دهد:
کنترل اتصالات دیوارها و فرانت پانلهای کابین (بدون لقی و لرزش باشد)
کنترل اتصالات و زه های سقف و کف کابین
موجود بودن نرده حفاظ دور سقف کابین برای ایمنی نصاب و تعمیرکار و سرویسکار
اتصالات سیستم درب کابین به صورت صحیح و مناسب باشد بدون درگیری و سر و صدا کار کند (موتور درب )
رگلاژ بودن تسمه نقاله یا بازوی بازکننده درب
سرعت باز و بسته شدن درب کابین مناسب و طبق زمان تعین شده باشد.
فعال بودن سیستم بازگشت سریع درب در صورت وجود مانع مقابل درب کابین
شدت ضربه زدن درب در برخورد با مانع مناسب و بی خطر باشد.
عملکرد کمان درب بازکن مناسب و دقیق باشد. (در کابین های بدون درب مگنت درب بازکن)
سالم بودن لقمه های کفشک ریل درب کابین
باز و بسته شدن نرم و بی صدای درب کابین
سالم بودن سیل(ریل) درب و تمیز بودن شیارها
عمود بودن لنگه دربها و محکم بودن پیچ های نگهدارنده دربها.
عملکرد کنتاکت های درب کابین در زمان باز و بسته شدن درب
کیپ شدن درب با فرانت پانل در زمان بسته شدن درب کابین
فعال بودن سیستم ترمز درب (کلاچ درب)
در مدار بودن فتوسل درب
فعال بودن سیستم اورلد/ کنترل وزن
عدم سائیدگی لقمه های کفشک ریل کابین
عدم سائیدگی لقمه های کفشک ریل وزنه
تنظیم بودن فاصله بین کفشک های ریل کابین و ریل(کابین لقی نداشته باشد)
تنظیم بودن فاصله بین کفشک های ریل وزنه و ریل(فریم وزنه لقی نداشته باشد)
وزنه های تعادل به خوبی مهار شده باشند.
عدم لقی کابین در جهات مختلف نسبت به ریلها
سالم بودن روغندان های ریل کابین/ و سلامت نمد روغن رسان به ریلها
سالم بودن روغندان های ریل وزنه/ و سلامت نمد روغن رسان به ریلها
تست روغن کنف داخل سیم بکسل(خشک نبودن سیم بکسلها)
مهار بودن سیستم رویزیون روی کابین و بدون عیب بودن سیتم سیم کشی ها
موجود بودن رویزیون پرتابل( رویزیون متحرک دستی)
در مدار و فعال بودن کلید استپ رویزیون
فعال بودن کلید جهت بالادر رویزیون
فعال بودن جهت پائین در رویزیون
موجود بودن پوشش و حفاظ مناسب روی کابلها و سیم کشی سقف کابین
در مدار بودن کنتاکت پاراشوت
در مدار بودن کنتاکت شالتر
کنترل یک نواخت بودن فاصله ریلها در طول چاه و روان بودن حرکت کابین(عدم تنگ و گشاد شدن ریلهای عمودی)
تمیز و روغنی بودن ریلهای کابین
تمیز و روغنی بودن ریلهای وزنه
کنترل کلیه براکتهای ریل کابین و محکم بودن لقمه های ریل
کنترل کلیه براکتهای ریل وزنه و محکم بودن لقمه های ریل
کنترل پشت بندهای ریل کابین/ کامل بودن پیج و مهره
کنترک پشت بندهای ریل وزنه/ کامل بودن پیچ ومهره
کنترل نقاط اتصال هنگل کابل به کابین وزیر سقف و آزاد بودن آن در حین حرکت کابین و عدم درگیری کابلها با دیگر قطعات
کنترل کلمس های کلیه سیم بکسهای روی کابین
محکم بودن سینی زیر درب کابین و تنظیم فاصله آن
محکم بودن تجهیزات ریز کابین
پارس لیفت (www.parslift.com)
پس از اتمام بازدید و سرویس این بخش و ثبت ساعت اتمام بازدید قسمت داخل چاه شروع می شود:
کامل و سالم بودن کلیه لامپهای روشنایی
فعال بودن کلید قطع و وصل روشنایی در پائین چاه
موجود بودن پله مناسب برای وارد شدن به کف چاه
تمیز بودن کف چاه آسانسور
عدم وجود آب و رطوبت در کف جاه آسانسور
سالم بودن سکوهای ضربه گیر کابین و وزنه تعادل
استقرار مناسب ضربه گیر های کابین روی سکوها
استقرار مناسب ضربه گیرهای وزنه تعادل روی سکوها
کشش مناسب سیم بکسل گاورنر بر روی فلکه ته چاه
عملکرد مناسب فلکه ته چاه و کنترل بوشها و گیریس کاری یا روغنکاری آن
کنترل سینی های زیر درب طبقات و رعایت فاصله استاندارد آنها
عملکرد مناسب بازوی قفل درب/ کمان درب/ مگنت درب(در تمامی دربهای طبقات)
سالم بودن ریل آلومینیومی دربها(دربهای اتوماتیک)
سالم بودن دیکتاتورها و فشار مناسب ضربه(دربهای لولایی)
تمیز بودن ریلهای آلومینیومی(دربهای اتوماتیک)
کشش مناسب فنر درب(دربهای لولایی)
تنظیم بودن فاصله کابین با دربهای طبقات
آزاد بودن زنجیر جبران و عدم درگیری آن با اجزای داخل چاه(در آسانسورهای 9 طبقه به بالا)
آزاد بودن زیر ریلهای کابین
آزاد بودن زیر ریلهای وزنه
اطمینان از نصب مهار روی وزنه های تعادل در قاب وزنه
کنترل سالم و مناسب بودن تسمه کشی و حفاظ عمودی وزنه ها
کنترل سالم بودن پوشش کامل کانالهای سیم کشی داخل چاه
کنترل کلیه کلمسهای سیم بکسل قاب وزنه
پس از اتمام کلیه مراحل سرویس اسانسور توسط سرویسکار، یک نسخه از فرم چک لیست انجام شده که دارای
تاریخ
ساعت شروع عملیات
ساعت خاتمه عملیات می باشد و به امضاء سرویسکار رسیده است، تحویل مسئول ساختمان می گردد.
ضمن اینکه مسئول ساختمان موظف است روی فرم مخصوص سرویسکار صحت عملیات و زمان ثبت شده را تائید و امضاء نماید.
موتور ها در سیستمهای کنونی به عنوان بازوی اصلی و قلب تپنده هر کارخانه به شمار می روند .و خرابی برنامه ریزی نشده الکتروموتورها یکی از علل تحمیل هزینه های بالا بر کارخانجات میباشد.در همین راستا برنامه های تعمیر و نگهداری پیشگیرانه قابل اعتماد به خوبی میتوانند باعث طولانی شدن عمر عملکرد موتور و کاهش خسارات گردند. با این حال ، برنامه نگهداری پیشگیرانه برای موتور مفید نخواهد بود اگر شما تجهیزات تست مناسب و ابزار و آموزش را نداشته باشید.
روش های متنوع نگهداری ممکن است برای هر نوع از موتور ، کنترلر ، و یا وسایل مرتبط با آن در تاسیسات وجود داشته باشد. . شما باید بهترین روش ها برای تسهیلات را انتخاب کنید و سپس تعیین کنید که چگونه بهترین وجه اعمال آن روشها مقدور میباشد.
اما لازمه برنامه ریزی صحیح در خصوص تعمیرات پیشگیرانه شناخت عوامل موثر بر کارکرد یک تجهیز (الکتروموتور) میباشد.
The purpose of maintenance is to keep equipment from failing prematurely , ensure optimum performance and minimize unscheduled downtime .Well-maintained machinery is also more energy-efficient and exhibits lower frictional losses and decreased operating temperatures .The following sections cover major motor maintenance issues and make recommendations on servicing and testing.
هدف از تعمیرات ونگهداری یعنی حفظ تجهیزات از خرابی زودهنگام ، اطمینان از عملکرد مطلوب و به حداقل رساندن خرابی های غیر قابل پیش بینی ( خارج از برنامه ) میباشد
. با تعمیرات و نگهداری خوب ، انرژی و بهره وری ماشین آلات بیشتر می شود ، در ضمن با کاهش اصطکاک دمای آن ( موتور) پایین می آید.
درزیر در مورد نگهداری موتور مواردی عنوان شده است:
علل خرابی موتور Causes of Motor Failure
Contamination آلودگی | 26% |
Overload اضافه بار | 25% |
Moisture رطوبت | 17% |
Bearing بلبرینگ | 12% |
Single phasing تک فاز | 10% |
Aging- کارکرد طولانی استهلاک | 5% |
Misc متفرقه | 5% |
An effective maintenance program affects reliability , performance and productivity.
برنامه های موثر نگهداری برقابلیت و اطمینان و کارایی و بهره وری تاثیر می گذارد.
آلودگی و خاک گرفتگی از طریق جذب به عایقهای موتور نفوذ پیدا میکند و این باعث می شود که روغن روانکاری آلوده شده و موجب آسیب دیدگی یاتاقانها گردد. تجمع آلودگی در فن و دهانه ورودی موتورباعث افزایش دمای موتور می گردد که این امر موجب کاهش کارایی و طول عمر موتور می شود .
Dirt attacks the insulation of a motor through abrasion and/or absorption.It can contaminate lubricants and damage bearings.Dirt buildup on the motor housing, fan and inlet openings increases the motor ’s temperature,which reduces efficiency and shortens motor life.
روانکاری Lubrication
Larger motors require periodic bearing greasing .One problem is over-greasing, which causes increased friction ,leading to failure .Excess grease can be forced onto the windings ,also causing failure .Clean the fittings before injecting grease in order to avoid contamination.
به طور عمده موتورها باید به صورت دوره ای روانکاری گردند .عدم روانکاری به موقع باعث افزایش اصطکاک و اسیب دیدگی می گردد . شارژ اضافه گریس می تواند بر روی سیم پیچها ریخته و موجب خرابی گردد. تمیز کردن اتصالات قبل از گریسکاری باعث جلوگیری از آلودگی می شود .
افزایش قابل توجه و یا تغییر ارتعاش موتور به منزله وجود مشکل در یاتاقان ،عدم تعادل بار ، خم شدن ، کوپلینک نامناسب و یا نوسان برق می باشد .کشش تسمه و عدم توازن می تواند قدرت مصرفی برق را بالا برده و باعث کاهش طول عمر موتور گردد .
Motors that operate outside a design range of lus or minus 10%of nominal voltage operate at decreased efficiency and have a shorter motor life. Unequal phase voltage can cause extremely large rotor currents, resulting in higher temperatures and dramatically increased motor losses .Measure and log the voltage at the motor ’s terminals while the machine is loaded.
بکار گیری موتورها در خارج از رنج طراحی شده یاکمتر از 10٪ ولتاژ نامی باعث کاهش کارایی وطول عمر موتور می گردد. نوسان ولتاژ باعث آمپر کشیدن بیش از حد موتور و در نتیجه افزایش درجه حرارت و نیز افت توان موتور را به طور فزاینده افزایش می یابد . زمانی که موتور در حال کار کردن می باشد اندازه گیری ولتاژ مسیر می گردد .
تست عایق Insulation Testing
Resistance testing of critical motors on a routine basis is an important pre
dictive test that can reveal degradation of insulation. Readings should be taken once or twice a year .Long-term trending provides a good picture of winding quality.
تست مقاومت موتور های کارکرده بر اساس یک روش ثابت میتواند پیش بینی مهمی در تست کارکرد موتورهاداشته باشد ثبت طولانی مدت تست عایقها می تواند معیار درجه بندی عایقها بشمار آید.بدلیل برقراری کیفیت عایقها میبایست تست آنها یک یا دو بار در سال انجام پذیرد .
نتیجه گیری :
برنامه های موثر نگهداری برقابلیت و اطمینان و کارایی و بهره وری تاثیر می گذارد. اما این مهم در صورتی موثر خواهد بود که مازاد بر شناسایی دقیق علل اصلی خرابی(آلودگی-اضافه بار و رطوبت) –ابزار لازم جهت اجرایی شدن برنامه نیز مهیا باشد.